Ο Απόστολος Παύλος

 

ΟΙ ΤΡΙΑΝΤΑ ΜΕΓΑΛΕΣ ΝΟΥΘΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΠΑΥΛΟΥ — ΕΝΑΣ ΔΡΟΜΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΖΩΗΣ

 

Ο Απόστολος Παύλος δεν έγραψε τις επιστολές του για να προσθέσει στον άνθρωπο ένα ακόμη σύνολο κανόνων, αλλά για να του δείξει τον δρόμο της μεταμόρφωσης. Οι νουθεσίες του δεν είναι απλές ηθικές συμβουλές, αλλά καρπός της ζωής εν Χριστώ. Ο Παύλος γνωρίζει ότι ο άνθρωπος δεν αλλάζει μόνο επειδή πληροφορήθηκε τι είναι καλό, αλλά επειδή αφήνει τη χάρη του Θεού να μεταμορφώσει τον νου, την καρδιά και ολόκληρη την ύπαρξή του. Γι’ αυτό και η διδασκαλία του αρχίζει από μέσα και προχωρά προς τα έξω. «Μὴ συσχηματίζεσθε τῷ αἰῶνι τούτῳ, ἀλλὰ μεταμορφοῦσθε τῇ ἀνακαινώσει τοῦ νοός» (Ρωμ. 12,2). Η αλλαγή του ανθρώπου αρχίζει από τον νου, αλλά δεν τελειώνει εκεί. Ο ανακαινισμένος νους οδηγεί σε ανακαινισμένη ζωή.

 

ΜΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΝΕΣΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ, ΑΛΛΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΟΥ ΕΝ ΧΡΙΣΤΩ. «Μὴ συσχηματίζεσθε τῷ αἰῶνι τούτῳ, ἀλλὰ μεταμορφοῦσθε τῇ ἀνακαινώσει τοῦ νοός». Ο Απόστολος δεν λέει στον άνθρωπο να εγκαταλείψει τον κόσμο, αλλά να μη γίνει αντίγραφο της νοοτροπίας του. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος εξηγεί ότι η ανακαίνιση του νου οδηγεί τον άνθρωπο να διακρίνει το θέλημα του Θεού. Ο χριστιανός δεν καλείται να ζήσει όπως όλοι απλώς επειδή «έτσι κάνουν όλοι». Καλείται να ρωτά, «αυτό που κάνω με οδηγεί προς τον Χριστό ή με απομακρύνει από Αυτόν;». Η αληθινή ελευθερία δεν είναι να κάνω ό,τι θέλω, αλλά να μπορώ να επιλέγω αυτό που με ελευθερώνει από την αμαρτία.

ΠΡΟΣΦΕΡΕ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗ ΖΩΗ ΣΟΥ ΩΣ ΘΥΣΙΑ ΣΤΟΝ ΘΕΟ. «Παραστῆσαι τὰ σώματα ὑμῶν θυσίαν ζῶσαν». Ο άνθρωπος δεν προσφέρει στον Θεό μόνο λόγια και στιγμές προσευχής, αλλά τον ίδιο του τον εαυτό. Ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας διδάσκει ότι η ζωή του χριστιανού πρέπει να γίνεται προσφορά. Το σώμα, ο χρόνος, η εργασία, η οικογένεια, οι ικανότητες, τα χρήματα, οι σχέσεις, όλα μπορούν να γίνουν προσφορά όταν χρησιμοποιούνται με ευχαριστία και αγάπη. Η πίστη δεν είναι ένα μικρό μέρος της ζωής μας, αλλά ο τρόπος με τον οποίο ολόκληρη η ζωή μας στρέφεται προς τον Θεό.

ΝΑ ΑΓΑΠΑΣ ΑΝΥΠΟΚΡΙΤΑ. «Ἡ ἀγάπη ἀνυπόκριτος». Ο Παύλος δεν ζητά μια αγάπη που υπάρχει μόνο όταν ο άλλος μας αγαπά. Ζητά αγάπη χωρίς προσωπείο. Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος βλέπει τη συμπόνια ως καρπό καθαρής καρδιάς, μιας καρδιάς που δεν περιορίζει το έλεός της μόνο στους φίλους. Η χριστιανική αγάπη δεν είναι συναίσθημα που εξαρτάται από τη συμπεριφορά του άλλου, αλλά από τη σχέση του ανθρώπου με τον Θεό. Γι’ αυτό ο Χριστός καλεί να αγαπούμε ακόμη και τους εχθρούς μας.

ΝΑ ΤΙΜΑΣ ΤΟΝ ΑΛΛΟ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΟΥ. «Τῇ τιμῇ ἀλλήλους προηγούμενοι». Ο εγωισμός ρωτά, «τι θα πάρω;», ενώ η αγάπη ρωτά, «τι μπορώ να προσφέρω;». Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής συνδέει την πνευματική τελείωση με την υπέρβαση της φιλαυτίας. Όσο ο άνθρωπος περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του, παραμένει αιχμάλωτος του εαυτού του. Όταν αρχίζει να χαίρεται με την προκοπή του άλλου, τότε η καρδιά του ανοίγει.

ΝΑ ΕΥΛΟΓΕΙΣ ΑΥΤΟΥΣ ΠΟΥ ΣΕ ΚΑΤΑΡΩΝΤΑΙ. «Εὐλογεῖτε τοὺς διώκοντας ὑμᾶς, εὐλογεῖτε καὶ μὴ καταρᾶσθε». Εδώ βρίσκεται μία από τις πιο δύσκολες κορυφές του Ευαγγελίου. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος επιμένει ότι η νίκη του χριστιανού δεν βρίσκεται στην ανταπόδοση, αλλά στην υπέρβαση του κακού με το αγαθό. Το να μη μισείς εκείνον που σε πλήγωσε δεν σημαίνει ότι δικαιολογείς την αδικία. Σημαίνει ότι αρνείσαι να αφήσεις το κακό του άλλου να γίνει δικό σου κακό.

ΝΑ ΧΑΙΡΕΣΑΙ ΜΕ ΕΚΕΙΝΟΥΣ ΠΟΥ ΧΑΙΡΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΝΑ ΚΛΑΙΣ ΜΕ ΕΚΕΙΝΟΥΣ ΠΟΥ ΚΛΑΙΝΕ. «Χαίρειν μετὰ χαιρόντων καὶ κλαίειν μετὰ κλαιόντων». Η αγάπη απαιτεί να βγούμε από το κέντρο του δικού μας κόσμου. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος παρουσιάζει τη φιλανθρωπία ως μίμηση της συγκατάβασης του Θεού. Ο άνθρωπος που αγαπά δεν ζηλεύει τη χαρά του άλλου και δεν αδιαφορεί για τον πόνο του. Μπαίνει στη χαρά και στη θλίψη του αδελφού του.

ΝΑ ΖΕΙΣ ΕΙΡΗΝΙΚΑ ΜΕ ΟΛΟΥΣ, ΟΣΟ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΑΠΟ ΕΣΕΝΑ. «Εἰ δυνατόν, τὸ ἐξ ὑμῶν, μετὰ πάντων ἀνθρώπων εἰρηνεύοντες». Ο Παύλος γνωρίζει ότι δεν μπορούμε να ελέγξουμε τη συμπεριφορά των άλλων. Γι’ αυτό λέει, «το εξ υμών». Ο Άγιος Δωρόθεος της Γάζης διδάσκει ότι η ειρήνη αρχίζει όταν ο άνθρωπος πάψει να θεωρεί πάντοτε τον άλλο υπεύθυνο και εξετάσει πρώτα τον εαυτό του. Δεν μπορούμε να επιβάλουμε την ειρήνη στους άλλους, μπορούμε όμως να αρνηθούμε να γίνουμε εμείς αιτία πολέμου.

ΜΗΝ ΑΝΤΑΠΟΔΙΔΕΙΣ ΚΑΚΟ ΜΕ ΚΑΚΟ. «Μηδενὶ κακὸν ἀντὶ κακοῦ ἀποδιδόντες». Το κακό πολλαπλασιάζεται όταν απαντάμε σε αυτό με το ίδιο όπλο. Ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας βλέπει στον Χριστό το πρότυπο της πραότητας, Εκείνος που ενώ αδικούνταν δεν ανταπέδιδε την αδικία. Ο χριστιανός μπορεί να προστατευθεί, να απομακρυνθεί και να βάλει όρια, χωρίς να μετατρέψει την καρδιά του σε τόπο εκδίκησης.

ΝΑ ΝΙΚΑΣ ΤΟ ΚΑΚΟ ΜΕ ΤΟ ΑΓΑΘΟ. «Μὴ νικῶ ὑπὸ τοῦ κακοῦ, ἀλλὰ νίκα ἐν τῷ ἀγαθῷ τὸ κακόν». Αυτή είναι η καρδιά της χριστιανικής ανδρείας. Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής δείχνει ότι ο άνθρωπος που μισεί τον εχθρό του παραμένει δεμένος μαζί του. Εκείνος όμως που αγαπά και προσεύχεται για τον εχθρό του ελευθερώνεται από την εξουσία του μίσους. Η μεγαλύτερη νίκη δεν είναι να κάνεις τον άλλον να υποφέρει, αλλά να μη χάσεις εσύ την ειρήνη της καρδιάς σου.

ΝΑ ΑΓΑΠΑΣ ΤΟΝ ΠΛΗΣΙΟΝ ΣΟΥ ΣΑΝ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΟΥ. «Τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν ἀγαπήσεις». Ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας συνδέει την αγάπη προς τον πλησίον με την αγάπη προς τον Θεό. Δεν μπορεί ο άνθρωπος να ισχυρίζεται ότι αγαπά τον Θεό ενώ περιφρονεί τον άνθρωπο που βρίσκεται μπροστά του. Η αγάπη γίνεται πράξη, υπομονή, συγχώρηση, προσφορά και θυσία.

ΝΑ ΜΗΝ ΟΦΕΙΛΕΙΣ ΤΙΠΟΤΕ ΣΕ ΚΑΝΕΝΑΝ, ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ. «Μηδενὶ μηδὲν ὀφείλετε, εἰ μὴ τὸ ἀλλήλους ἀγαπᾶν». Ο Παύλος παρουσιάζει την αγάπη ως χρέος που δεν τελειώνει ποτέ. Μπορεί να εξοφλήσει κανείς ένα οικονομικό χρέος, όχι όμως το χρέος της αγάπης. Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος διδάσκει ότι η καρδιά που απέκτησε έλεος δεν περιορίζεται εύκολα. Όσο περισσότερο αγαπά, τόσο περισσότερο θέλει να προσφέρει.

ΜΗΝ ΚΑΤΑΚΡΙΝΕΙΣ ΤΟΝ ΑΔΕΛΦΟ ΣΟΥ. «Σὺ δὲ τί κρίνεις τὸν ἀδελφόν σου;». Η διάκριση δεν είναι το ίδιο με την κατάκριση. Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος προειδοποιεί ότι η κατάκριση γεννιέται συχνά από την υπερηφάνεια. Ο άνθρωπος βλέπει την πτώση του άλλου, αλλά ξεχνά τη δική του αδυναμία. Η Εκκλησία μας καλεί να διακρίνουμε το καλό από το κακό, όχι να καταδικάζουμε την ψυχή του ανθρώπου.

ΜΗ ΓΙΝΕΣ ΑΙΤΙΑ ΠΤΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΔΕΛΦΟ ΣΟΥ. «Μηκέτι οὖν ἀλλήλους κρίνωμεν, ἀλλὰ τοῦτο κρίνατε μᾶλλον, τὸ μὴ τιθέναι πρόσκομμα τῷ ἀδελφῷ». Ο χριστιανός δεν εξετάζει μόνο, «επιτρέπεται να το κάνω;», αλλά και, «η πράξη μου θα βλάψει κάποιον;». Η αγάπη είναι ανώτερη από την επίδειξη της προσωπικής ελευθερίας. Ο Άγιος Παύλος διδάσκει ότι η ελευθερία χωρίς αγάπη μπορεί να γίνει αιτία πτώσης.

ΝΑ ΕΠΙΔΙΩΚΕΙΣ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΔΟΜΗ. «Τὰ τῆς εἰρήνης διώκωμεν καὶ τὰ τῆς οἰκοδομῆς τῆς εἰς ἀλλήλους». Ο χριστιανός δεν πρέπει να ζει για να αποδεικνύει ότι έχει δίκιο, αλλά για να οικοδομεί. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος τονίζει τη δύναμη του λόγου που θεραπεύει αντί να πληγώνει. Υπάρχουν λόγια αληθινά που όμως λέγονται χωρίς αγάπη και γίνονται μαχαίρι. Η αλήθεια χρειάζεται αγάπη, διαφορετικά μπορεί να γίνει όπλο του εγωισμού.

ΝΑ ΣΗΚΩΝΕΙΣ ΤΙΣ ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΩΝ ΑΔΥΝΑΜΩΝ. «Ὀφείλομεν δὲ ἡμεῖς οἱ δυνατοὶ τὰ ἀσθενήματα τῶν ἀδυνάτων βαστάζειν». Η πνευματική δύναμη δεν φαίνεται όταν συντρίβεις τον αδύναμο, αλλά όταν τον σηκώνεις. Ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης βλέπει στην κοινωνία των προσώπων εικόνα της ενότητας του σώματος. Όπως ένα μέλος φροντίζει το άλλο, έτσι και ο χριστιανός δεν εγκαταλείπει εκείνον που δυσκολεύεται.

ΝΑ ΜΗΝ ΖΗΤΑΣ ΜΟΝΟ ΤΟ ΔΙΚΟ ΣΟΥ ΣΥΜΦΕΡΟΝ. «Μηδεὶς τὸ ἑαυτοῦ ζητείτω, ἀλλὰ τὸ τοῦ ἑτέρου ἕκαστος». Εδώ χτυπιέται η ρίζα της φιλαυτίας. Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής θεωρεί τη φιλαυτία πηγή πολλών παθών. Όταν όλα περιστρέφονται γύρω από το «εγώ», η καρδιά μικραίνει. Όταν ο άνθρωπος αρχίζει να ενδιαφέρεται για τον άλλον, η ψυχή του ανοίγει.

ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΟΞΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. «Εἴτε οὖν ἐσθίετε εἴτε πίνετε εἴτε τι ποιεῖτε, πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε». Η πνευματική ζωή δεν περιορίζεται στην εκκλησία. Η εργασία, η οικογένεια, η καθημερινότητα, η σχέση με τους ανθρώπους, όλα μπορούν να γίνουν τόπος αγιασμού. Ο Άγιος Νικόλαος Καβάσιλας μας βοηθά να κατανοήσουμε ότι η ζωή εν Χριστώ αγιάζει ολόκληρη την ύπαρξη. Δεν υπάρχει «κοσμικό» κομμάτι της ζωής που πρέπει να μείνει έξω από τον Χριστό.

ΝΑ ΦΕΥΓΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΜΑΡΤΙΑ ΚΑΙ ΝΑ ΜΗΝ ΠΑΙΖΕΙΣ ΜΑΖΙ ΤΗΣ. «Φεύγετε τὴν πορνείαν». Ο Παύλος δεν λέει να διαπραγματευτούμε με τον πειρασμό, αλλά να φύγουμε. Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος γνωρίζει ότι ο άνθρωπος που θεωρεί τον πειρασμό ακίνδυνο μπορεί να οδηγηθεί σταδιακά στη δουλεία του πάθους. Η πνευματική σοφία πολλές φορές δεν είναι να αποδείξουμε πόσο δυνατοί είμαστε, αλλά να γνωρίζουμε από πού πρέπει να απομακρυνθούμε.

ΝΑ ΘΥΜΑΣΑΙ ΟΤΙ ΤΟ ΣΩΜΑ ΣΟΥ ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟ. «Τὰ σώματα ὑμῶν μέλη Χριστοῦ ἐστιν». Ο άνθρωπος δεν είναι μόνο πνεύμα ούτε μόνο σώμα. Είναι ενότητα ψυχής και σώματος. Ο Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς διδάσκει την αγιαστική δυνατότητα ολόκληρης της ανθρώπινης ύπαρξης. Το σώμα δεν είναι εχθρός της ψυχής, αλλά καλείται και αυτό να γίνει όργανο αγιασμού.

ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΜΕ ΑΓΑΠΗ. «Πάντα ὑμῶν ἐν ἀγάπῃ γινέσθω». Μπορεί ο άνθρωπος να γνωρίζει, να εργάζεται, να προσφέρει, να διδάσκει, ακόμη και να θυσιάζεται, αλλά χωρίς αγάπη να χάσει το πνευματικό νόημα της πράξης του. Ο Άγιος Εφραίμ ο Σύρος υπογραμμίζει την ανάγκη της συντριβής και της αγάπης στην καρδιά. Η αγάπη είναι εκείνη που δίνει στην πράξη πνευματική ζωή.

ΝΑ ΣΤΕΚΕΣΑΙ ΣΤΑΘΕΡΟΣ ΣΤΗΝ ΠΙΣΤΗ. «Γρηγορεῖτε, στήκετε ἐν τῇ πίστει, ἀνδρίζεσθε, κραταιοῦσθε». Η πίστη δεν είναι στιγμιαίος ενθουσιασμός. Είναι σταθερότητα όταν έρθουν οι δυσκολίες. Ο Άγιος Αθανάσιος ο Μέγας δείχνει μέσα από τη ζωή του ότι η αλήθεια του Χριστού δεν εγκαταλείπεται επειδή οι περιστάσεις γίνονται δύσκολες. Ο χριστιανός μπορεί να φοβηθεί, μπορεί να κουραστεί, μπορεί να πέσει, αλλά καλείται να ξανασταθεί.

ΝΑ ΧΑΙΡΕΣΑΙ ΕΝ ΚΥΡΙΩ. «Χαίρετε ἐν Κυρίῳ πάντοτε». Ο Παύλος δεν βρίσκεται σε άνετη ζωή όταν γράφει αυτά τα λόγια. Και όμως η χαρά του δεν εξαρτάται από τις εξωτερικές συνθήκες. Η αληθινή χαρά έχει ρίζα στον Χριστό. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, που γνώρισε εξορίες και δοκιμασίες, φανερώνει ότι η χαρά που στηρίζεται στον Θεό δεν εξαρτάται από τον πλούτο, την υγεία, τη δόξα ή την ανθρώπινη αποδοχή.

ΝΑ ΜΗΝ ΚΥΡΙΕΥΕΣΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΩΝΙΑ, ΑΛΛΑ ΝΑ ΠΡΟΣΕΥΧΕΣΑΙ. «Μηδὲν μεριμνᾶτε, ἀλλ’ ἐν παντὶ τῇ προσευχῇ... τὰ αἰτήματα ὑμῶν γνωριζέσθω πρὸς τὸν Θεόν». Ο Παύλος δεν λέει ότι ο άνθρωπος δεν θα αντιμετωπίσει προβλήματα. Του δείχνει όμως πού πρέπει να τα παραδίδει. Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος βλέπει στην προσευχή την καταφυγή της ψυχής που δεν εμπιστεύεται πλέον μόνο τις δικές της δυνάμεις. Η προσευχή δεν σημαίνει ότι παύουμε να εργαζόμαστε, αλλά ότι δεν κουβαλάμε μόνοι μας όλο το βάρος της ζωής.

ΝΑ ΚΡΑΤΑΣ ΤΟΝ ΝΟΥ ΣΟΥ ΣΤΑ ΑΛΗΘΙΝΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΚΑΘΑΡΑ. «Ὅσα ἐστὶν ἀληθῆ, ὅσα σεμνά, ὅσα δίκαια, ὅσα ἁγνά... ταῦτα λογίζεσθε». Ο άνθρωπος γίνεται σε μεγάλο βαθμό αυτό που αφήνει να κατοικεί μέσα στον νου του. Ο Άγιος Φιλόθεος ο Σιναΐτης μιλά για τη φύλαξη του νου. Αν ο νους γεμίζει συνεχώς με θυμό, πορνεία, φθόνο, φόβο και κακία, η καρδιά σταδιακά σκοτεινιάζει. Αν τρέφεται με την αλήθεια, την προσευχή και τον λόγο του Θεού, μεταμορφώνεται.

ΝΑ ΣΥΓΧΩΡΕΙΣ Ο ΕΝΑΣ ΤΟΝ ΑΛΛΟΝ. «Ἀνεχόμενοι ἀλλήλων καὶ χαριζόμενοι ἑαυτοῖς, ἐάν τις πρός τινα ἔχῃ μομφήν». Ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας τονίζει τη δύναμη της συγχώρησης ως έκφραση της νέας ζωής εν Χριστώ. Η συγχώρηση δεν λέει ότι το κακό δεν συνέβη. Λέει ότι δεν θα επιτρέψουμε στο κακό να γίνει μόνιμος κάτοικος της καρδιάς μας. Μπορεί να χρειαστεί απόσταση από έναν άνθρωπο, μπορεί να χρειαστούν όρια, αλλά η καρδιά μπορεί να αρνηθεί το μίσος.

ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΟΛΑ ΝΑ ΕΝΔΥΘΕΙΣ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ. «Ἐπὶ πᾶσι δὲ τούτοις τὴν ἀγάπην, ἥτις ἐστὶ σύνδεσμος τῆς τελειότητος». Η αγάπη δεν είναι ένα από τα πολλά χριστιανικά χαρακτηριστικά. Είναι ο σύνδεσμος που τα ενώνει όλα. Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής βλέπει την αγάπη ως δύναμη που ενοποιεί τον διαιρεμένο άνθρωπο. Όπου υπάρχει αληθινή αγάπη, η ταπείνωση, η υπομονή, η συγχώρηση και η πραότητα βρίσκουν χώρο να αναπτυχθούν.

ΝΑ ΕΡΓΑΖΕΣΑΙ ΜΕ ΟΛΗ ΣΟΥ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΣΑΝ ΝΑ ΕΡΓΑΖΕΣΑΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΥΡΙΟ. «Ὃ ἐὰν ποιῆτε, ἐκ ψυχῆς ἐργάζεσθε, ὡς τῷ Κυρίῳ». Η εργασία δεν είναι μόνο τρόπος βιοπορισμού. Μπορεί να γίνει διακονία. Ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας συνδέει την εργασία με την προσφορά προς την κοινότητα. Όταν ο άνθρωπος εργάζεται τίμια, δημιουργικά και με συναίσθηση ευθύνης, μπορεί να μετατρέψει την καθημερινότητά του σε προσφορά.

ΝΑ ΠΡΟΣΕΥΧΕΣΑΙ ΑΔΙΑΛΕΙΠΤΑ. «Ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε». Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς ανέπτυξε βαθιά την παράδοση της νοεράς προσευχής και της επιστροφής του νου προς τον Θεό. Η αδιάλειπτη προσευχή δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος εγκαταλείπει την εργασία του και μιλά ασταμάτητα με τα χείλη. Σημαίνει ότι η καρδιά μαθαίνει να μη ζει χωρίς αναφορά στον Θεό. Ακόμη και μέσα στην εργασία, στον δρόμο, στη δυσκολία και στη χαρά μπορεί να υπάρχει μέσα μας μια σιωπηλή επίκληση, «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με».

ΝΑ ΕΞΕΤΑΖΕΙΣ ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΚΑΙ ΝΑ ΚΡΑΤΑΣ ΤΟ ΚΑΛΟ. «Πάντα δοκιμάζετε, τὸ καλὸν κατέχετε». Η πίστη δεν είναι απουσία διάκρισης. Ο χριστιανός καλείται να εξετάζει, να διακρίνει και να μη δέχεται κάθε λόγο επειδή ακούγεται όμορφος. Ο Άγιος Αντώνιος ο Μέγας και οι Πατέρες της ερήμου δίδαξαν την ανάγκη της διάκρισης, επειδή δεν είναι κάθε σκέψη αληθινή και δεν είναι κάθε πνευματικό φαινόμενο από τον Θεό. Η διάκριση προστατεύει τον άνθρωπο από την πλάνη και τον οδηγεί στην αλήθεια.

ΝΑ ΜΙΜΕΙΣΑΙ ΤΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΜΟΝΟ ΕΠΕΙΔΗ ΕΚΕΙΝΟΣ ΜΙΜΕΙΤΑΙ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟ. «Μιμηταί μου γίνεσθε, καθώς κἀγὼ Χριστοῦ». Αυτή είναι η κορυφή όλων των νουθεσιών. Ο Παύλος δεν ζητά από τον άνθρωπο να γίνει αντίγραφο ενός ανθρώπου, αλλά να ακολουθήσει έναν άνθρωπο που έχει παραδώσει ολόκληρη τη ζωή του στον Χριστό. Η χριστιανική μίμηση δεν είναι μίμηση εξωτερικών συμπεριφορών, αλλά μίμηση του φρονήματος του Χριστού, της ταπείνωσης, της αγάπης, της θυσίας, της συγχώρησης και της υπακοής στο θέλημα του Πατέρα.

Οι τριάντα αυτές νουθεσίες, όταν διαβαστούν μαζί, αποκαλύπτουν κάτι πολύ βαθύτερο. Ο Απόστολος Παύλος δεν προσπαθεί να δημιουργήσει έναν άνθρωπο απλώς «καλό» σύμφωνα με τα ανθρώπινα μέτρα. Θέλει να οδηγήσει τον άνθρωπο στη μεταμόρφωση εν Χριστώ. Γι’ αυτό αρχίζει από την ανακαίνιση του νου, προχωρά στην προσφορά ολόκληρης της ζωής, περνά στην αγάπη, στη συγχώρηση, στην ειρήνη, στη διακονία, στην εγκράτεια, στην προσευχή και καταλήγει στη μίμηση του Χριστού. Η πορεία αυτή δεν είναι ένας κατάλογος κατορθωμάτων που ο άνθρωπος πρέπει να επιτύχει μόνος του. Είναι ένας δρόμος συνεργασίας με τη χάρη του Θεού.

Ο άνθρωπος που διαβάζει τις νουθεσίες του Παύλου πρέπει κάποια στιγμή να σταματήσει και να ρωτήσει τον εαυτό του, «Ποια από αυτές τις εντολές ζει ήδη μέσα μου και ποια χρειάζεται ακόμη να γίνει ζωή; Πού υπάρχει αγάπη και πού υπάρχει εγωισμός; Πού υπάρχει συγχώρηση και πού υπάρχει κρυφή εκδίκηση; Πού υπάρχει ειρήνη και πού υπάρχει ταραχή; Πού υπάρχει προσευχή και πού υπάρχει αυτάρκεια; Πού υπάρχει ταπείνωση και πού υπάρχει ανάγκη να δικαιώσω συνεχώς τον εαυτό μου;».

Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη παιδαγωγία του Αποστόλου. Δεν μας καλεί να κοιτάζουμε τις νουθεσίες για να καταδικάζουμε τους άλλους, αλλά για να εξετάζουμε τον εαυτό μας. Το Ευαγγέλιο δεν είναι καθρέφτης για να βλέπουμε τα ελαττώματα του διπλανού μας, αλλά καθρέφτης για να βλέπουμε τη δική μας καρδιά και να ζητούμε από τον Χριστό θεραπεία.

Και όταν ο άνθρωπος ανακαλύψει ότι δεν μπορεί μόνος του να τα πραγματοποιήσει όλα, τότε δεν πρέπει να απελπιστεί. Εκεί αρχίζει η αληθινή πνευματική ζωή. Γιατί η Εκκλησία δεν λέει στον άνθρωπο, «γίνε τέλειος μόνος σου», αλλά, «έλα στον Χριστό και άφησε τη χάρη Του να σε μεταμορφώσει». Ο άνθρωπος προσφέρει την προαίρεσή του, την προσπάθειά του, τη μετάνοιά του, την ταπείνωσή του, και ο Θεός εργάζεται μέσα του.

Έτσι οι τριάντα νουθεσίες του Αποστόλου Παύλου γίνονται ένας πνευματικός καθρέφτης και συγχρόνως ένας δρόμος. Μας μαθαίνουν να αλλάξουμε τον νου, να καθαρίσουμε την καρδιά, να συμφιλιωθούμε με τον αδελφό, να συγχωρήσουμε, να αγαπήσουμε, να υπηρετήσουμε, να προσευχηθούμε, να σταθούμε όρθιοι στις δοκιμασίες και τελικά να στραφούμε ολόκληροι προς τον Χριστό.

Διότι στο τέλος ο σκοπός της χριστιανικής ζωής δεν είναι απλώς να μπορούμε να πούμε, «τήρησα πολλές εντολές». Ο βαθύτερος σκοπός είναι να μπορεί ο άνθρωπος να πει, «Κύριε, μέσα από τις εντολές Σου έμαθα να Σε αγαπώ, έμαθα να αγαπώ τον άνθρωπο, έμαθα να συγχωρώ, έμαθα να ταπεινώνομαι και να επιστρέφω σε Σένα κάθε φορά που πέφτω».

Αυτό είναι το μεγαλείο της διδασκαλίας του Αποστόλου Παύλου. Δεν μας δείχνει έναν δρόμο απλώς καλύτερης συμπεριφοράς, αλλά έναν δρόμο καινούργιας ζωής. Και αυτή η καινούργια ζωή δεν έχει ως κέντρο το «εγώ», αλλά τον Χριστό. Δεν έχει ως θεμέλιο την αυτοδικαίωση, αλλά τη μετάνοια. Δεν έχει ως όπλο την εκδίκηση, αλλά την αγάπη. Δεν έχει ως δύναμη την ανθρώπινη υπερηφάνεια, αλλά τη χάρη του Θεού.

Και όταν ο άνθρωπος βαδίζει αυτόν τον δρόμο, μπορεί κάποια ημέρα να καταλάβει βαθύτερα τα λόγια του Αποστόλου, «Ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός». Τότε η πίστη παύει να είναι μόνο λόγος και γίνεται ζωή, η προσευχή γίνεται αναπνοή, η αγάπη γίνεται τρόπος υπάρξεως και η μετάνοια γίνεται συνεχής επιστροφή στην αγκαλιά του Θεού. Αμήν.