Η σημερινή ημέρα ως δώρο του Θεού
Ο χρόνος αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της ανθρώπινης υπάρξεως. Ο άνθρωπος γεννιέται μέσα στον χρόνο, πορεύεται μέσα στον χρόνο και, χωρίς να μπορεί να γνωρίζει το τέλος της επίγειας διαδρομής του, καλείται κάθε ημέρα να μεταμορφώνει τον χρόνο που του χαρίζεται σε ευκαιρία κοινωνίας με τον Θεό και αγάπης προς τον συνάνθρωπο.
Η χθεσινή ημέρα έχει ήδη περάσει. Όσα ζήσαμε, όσα είπαμε, όσα αγαπήσαμε, όσα χάσαμε, οι χαρές και οι λύπες, οι επιτυχίες και τα λάθη μας, όλα έχουν πλέον καταγραφεί στην ιστορία της ζωής μας. Δεν μπορούμε να επιστρέψουμε στο χθες για να αλλάξουμε όσα έγιναν. Μπορούμε όμως να μετανοήσουμε για τα λάθη μας, να ζητήσουμε συγχώρηση, να διορθώσουμε ό,τι διορθώνεται και να πάρουμε από το παρελθόν τη σοφία που μας προσφέρει.
Το αύριο, αντίθετα, παραμένει κρυμμένο. Είναι ένα μυστήριο που δεν μας ανήκει. Δεν γνωρίζουμε τι θα φέρει, ποιοι άνθρωποι θα βρεθούν στον δρόμο μας, ποιες δοκιμασίες θα συναντήσουμε, ποιες χαρές θα μας επισκεφθούν ούτε πόσο θα διαρκέσει η επίγεια πορεία μας. Γι’ αυτό και η Εκκλησία μάς διδάσκει να μην παραδινόμαστε στην αγωνία για το αύριο, αλλά να εμπιστευόμαστε τη ζωή μας στην πρόνοια του Θεού.
Ο Κύριος λέγει: «Μὴ οὖν μεριμνήσητε εἰς τὴν αὔριον, ἡ γὰρ αὔριον μεριμνήσει τὰ ἑαυτῆς». Δεν μας καλεί σε αδιαφορία ούτε σε εγκατάλειψη των ευθυνών μας, αλλά μας καλεί να μη ζούμε φυλακισμένοι μέσα στον φόβο για όσα δεν έχουν ακόμη συμβεί. Ο άνθρωπος έχει ανάγκη να εργάζεται, να προνοεί και να σχεδιάζει, αλλά πάνω από όλα χρειάζεται να εμπιστεύεται τον Θεό.
Έτσι, ανάμεσα στο χθες που έφυγε και στο αύριο που δεν γνωρίζουμε, βρίσκεται το σήμερα. Η σημερινή ημέρα είναι η στιγμή που μας έχει δοθεί. Είναι το μικρό αλλά ανεκτίμητο κομμάτι της αιωνιότητας που ο Θεός εμπιστεύεται στα χέρια μας.
Το σήμερα δεν είναι απλώς μια ακόμη ημερομηνία στο ημερολόγιο. Είναι μια πρόσκληση. Είναι η δυνατότητα να αγαπήσουμε έναν άνθρωπο που ίσως χθες παραμελήσαμε. Είναι η ευκαιρία να ζητήσουμε συγχώρηση από εκείνον που πληγώσαμε. Είναι η στιγμή να τηλεφωνήσουμε σε έναν μοναχικό άνθρωπο, να επισκεφθούμε έναν άρρωστο, να δώσουμε ένα πιάτο φαγητό σε εκείνον που πεινά, να χαμογελάσουμε σε κάποιον που βρίσκεται σε απόγνωση. Είναι ακόμη η ευκαιρία να σιωπήσουμε όταν η σιωπή είναι καλύτερη από έναν λόγο που θα πληγώσει.
Γι’ αυτό ο άνθρωπος χρειάζεται να μάθει να ζει το παρόν με ευγνωμοσύνη. Όχι να προσκολλάται στο παρόν σαν να είναι αυτή η αιώνια ζωή, αλλά να το χρησιμοποιεί ως δρόμο προς την αιωνιότητα. Κάθε ημέρα μπορεί να γίνει ημέρα μετανοίας, ημέρα αγάπης, ημέρα προσευχής, ημέρα προσφοράς.
Η κτιστή δημιουργία γύρω μας αποτελεί ένα διαρκές βιβλίο, μέσα στο οποίο ο άνθρωπος μπορεί να διακρίνει τα ίχνη της σοφίας και της αγαθότητας του Δημιουργού. Ο ουρανός, η θάλασσα, τα βουνά, τα δέντρα, τα λουλούδια, οι καρποί της γης, το φως της ημέρας, ακόμη και η απλή αναπνοή που λαμβάνουμε χωρίς να τη σκεφτόμαστε, όλα μπορούν να γίνουν αφορμές ευχαριστίας.
Δεν χρειάζεται πάντοτε να αναζητούμε κάτι εξαιρετικό για να αισθανθούμε την παρουσία του Θεού. Η πνευματική ζωή δεν βρίσκεται μόνο στις μεγάλες στιγμές, αλλά και στην ικανότητα του ανθρώπου να βλέπει το μεγαλείο του Θεού μέσα στα μικρά και καθημερινά.
Όταν κάθεσαι στο τραπέζι και τρως τον καθημερινό σου άρτο, μπορείς να τον δεχθείς απλώς ως τροφή, μπορείς όμως και να θυμηθείς Εκείνον που σου χάρισε τη ζωή, τη γη που καρποφόρησε, τον άνθρωπο που εργάστηκε για να φτάσει η τροφή στο τραπέζι σου και την αγαθή πρόνοια του Θεού που συντηρεί την κτίση.
Ο άρτος της καθημερινής ζωής μπορεί να γίνει αφορμή ευχαριστίας, και ο άνθρωπος που ευχαριστεί τον Θεό δεν βλέπει πλέον τα πράγματα ως αυτονόητα. Βλέπει το ψωμί, το νερό, το σπίτι, την οικογένεια, την υγεία, τη φιλία, την εργασία, τη φύση και τον ίδιο τον χρόνο ως δωρεές.
Ακόμη βαθύτερα, ο χριστιανός γνωρίζει ότι ο άρτος της καθημερινής ζωής παραπέμπει στον ίδιο τον Χριστό, ο οποίος είπε: «Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς». Έτσι η καθημερινότητα μπορεί να γίνει δρόμος προς το μυστήριο. Ο άνθρωπος μαθαίνει να βλέπει πίσω από το δώρο Εκείνον που δωρίζει και πίσω από την κτίση τον Δημιουργό.
Το ίδιο συμβαίνει και μέσα στην οικογένεια. Η σύζυγος, ο σύζυγος, το παιδί, ο γονέας, ο αδελφός και ο φίλος δεν είναι απλώς πρόσωπα που συναντούμε καθημερινά. Είναι άνθρωποι που ο Θεός επέτρεψε να βρίσκονται μέσα στην ιστορία της ζωής μας. Και πολλές φορές η μεγαλύτερη πνευματική άσκηση δεν βρίσκεται κάπου μακριά, αλλά μέσα στο ίδιο μας το σπίτι.
Το να αγαπήσεις τον άνθρωπο που ζει δίπλα σου, να τον ακούσεις όταν κουράστηκε, να τον συγχωρήσεις όταν σε πλήγωσε, να δείξεις υπομονή όταν δοκιμάζεται, να μη χρησιμοποιήσεις την αδυναμία του εναντίον του, αποτελεί πραγματική πνευματική εργασία.
Η αγάπη δεν είναι απλώς συναίσθημα. Είναι τρόπος ζωής. Είναι απόφαση να μην αφήσεις τον άλλον μόνο μέσα στη δοκιμασία του. Είναι η διάθεση να σηκώσεις λίγο από το βάρος που κουβαλά ο αδελφός σου.
Και η φύση μπορεί να γίνει ένας ακόμη τόπος ευγνωμοσύνης. Μια απλή βόλτα κάτω από τον ουρανό, η θέα της θάλασσας, η ησυχία ενός βουνού, τα σύννεφα που κινούνται στον ορίζοντα, ένα δέντρο που ανθίζει, ένας καρπός που ωρίμασε, μπορούν να ξυπνήσουν μέσα στην ψυχή την αίσθηση ότι ο κόσμος δεν είναι ένα άψυχο αντικείμενο, αλλά η κτιστή δημιουργία του Θεού.
Ο άνθρωπος όμως καλείται να προσέχει ώστε να μη μετατρέψει την κτίση σε είδωλο. Δεν λατρεύουμε τη δημιουργία, αλλά δοξάζουμε τον Δημιουργό μέσα από τα δημιουργήματά Του. Η φύση γίνεται αφορμή να ανέβει ο νους από το δημιούργημα στον Δημιουργό.
Ακόμη και οι άνθρωποι που περνούν δίπλα μας μπορούν να γίνουν αφορμή πνευματικής αφυπνίσεως. Πόσοι άνθρωποι περπατούν καθημερινά στους δρόμους και δεν γνωρίζουμε τίποτε από τον πόνο που κουβαλούν μέσα τους. Κάποιος μπορεί να χαμογελά και μέσα του να κλαίει. Κάποιος μπορεί να φαίνεται δυνατός και να βρίσκεται στα όρια της απελπισίας. Κάποιος μπορεί να έχει χρήματα και να είναι φτωχός από αγάπη. Κάποιος μπορεί να έχει ανθρώπους γύρω του και να αισθάνεται απέραντη μοναξιά.
Γι’ αυτό ο χριστιανός δεν πρέπει να κοιτάζει τον συνάνθρωπο επιφανειακά. Καλείται να βλέπει το πρόσωπο. Και πίσω από το πρόσωπο να θυμάται την εικόνα του Θεού.
Η ζωή γίνεται πραγματικά πνευματική όταν ο άνθρωπος αρχίζει να ευχαριστεί για όσα μέχρι χθες θεωρούσε αυτονόητα. Ένα ποτήρι νερό, ένα πιάτο φαγητό, ένα σπίτι, ένας φίλος, ένας περίπατος, μια συζήτηση, μια ήσυχη νύχτα, ένα πρωινό φως, η δυνατότητα να ακούσεις, να δεις, να περπατήσεις, να αγκαλιάσεις και να αγαπήσεις, όλα αυτά είναι δωρεές που πολλές φορές αντιλαμβανόμαστε μόνο όταν κινδυνεύουμε να τα χάσουμε.
Η ευχαριστία μεταμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τη ζωή. Ο άνθρωπος που ευχαριστεί δεν σημαίνει ότι δεν έχει προβλήματα. Σημαίνει ότι τα προβλήματά του δεν έχουν καταφέρει να του κλέψουν ολοκληρωτικά την ικανότητα να βλέπει το καλό.
Γι’ αυτό χρειάζεται να ζούμε την κάθε ημέρα με νήψη. Να είμαστε παρόντες στη ζωή μας. Να μη ζούμε διαρκώς στο χθες με τις αναμνήσεις και τις ενοχές, ούτε στο αύριο με τους φόβους και τις φαντασίες μας. Το χθες ας γίνει δάσκαλος, το αύριο ας μείνει στα χέρια του Θεού και το σήμερα ας γίνει τόπος αγάπης.
Αν κάποιος μας έχει πληγώσει, σήμερα μπορούμε να συγχωρήσουμε. Αν έχουμε αδικήσει κάποιον, σήμερα μπορούμε να ζητήσουμε συγχώρηση. Αν έχουμε απομακρυνθεί από τον Θεό, σήμερα μπορούμε να επιστρέψουμε. Αν έχουμε ξεχάσει έναν άνθρωπο, σήμερα μπορούμε να τον αναζητήσουμε. Αν κάποιος πονά, σήμερα μπορούμε να σταθούμε δίπλα του.
Αυτή είναι η πνευματική αξιοποίηση του χρόνου. Δεν χρειάζεται ο άνθρωπος να περιμένει μια άλλη ζωή για να αρχίσει να αγαπά. Η αιωνιότητα αρχίζει να προγεύεται μέσα στην παρούσα ζωή όταν ο άνθρωπος ζει σύμφωνα με το θέλημα του Θεού.
Η κάθε ημέρα, λοιπόν, είναι ένας μικρός ναός που μας παραδίδεται για να τον γεμίσουμε με προσευχή, αγάπη, συγχώρηση, ευγνωμοσύνη και προσφορά. Και όταν τελειώσει η ημέρα, ας μην αναρωτιόμαστε μόνο τι κερδίσαμε, πόσα χρήματα αποκτήσαμε ή πόσα πράγματα προλάβαμε να κάνουμε. Ας αναρωτηθούμε και κάτι βαθύτερο: Ποιον αγάπησα σήμερα; Ποιον βοήθησα; Ποιον συγχώρησα; Ποιον παρηγόρησα; Για ποιο πράγμα ευχαρίστησα τον Θεό;
Διότι στο τέλος δεν θα μετρηθούν μόνο οι ημέρες που περάσαμε, αλλά ο τρόπος με τον οποίο τις ζήσαμε.
Το μεγάλο θαύμα δεν βρίσκεται πάντοτε σε κάτι εντυπωσιακό. Μπορεί να βρίσκεται σε ένα χαμόγελο, σε μια προσευχή, σε ένα χέρι που απλώνεται για βοήθεια, σε ένα δάκρυ που σκουπίζεται, σε έναν άνθρωπο που ακούστηκε ύστερα από χρόνια σιωπής, σε έναν πεινασμένο που χόρτασε, σε έναν μοναχικό που ένιωσε ότι κάποιος τον θυμήθηκε.
Έτσι η σημερινή ημέρα γίνεται δώρο και προσφορά μαζί. Ο Θεός μας χαρίζει τον χρόνο και εμείς καλούμαστε να τον επιστρέψουμε σε Εκείνον μέσα από την αγάπη προς τον άνθρωπο.
Ας μάθουμε, λοιπόν, να ζούμε. Όχι επιφανειακά, όχι βιαστικά, όχι με διαρκή αγωνία για το αύριο, αλλά με ευγνωμοσύνη για το σήμερα. Ας κοιτάζουμε την κτίση και ας δοξάζουμε τον Δημιουργό, ας κοιτάζουμε τον άνθρωπο και ας βλέπουμε την εικόνα του Θεού, ας κοιτάζουμε την κάθε ημέρα και ας αναγνωρίζουμε μέσα της μια νέα ευκαιρία μετανοίας, αγάπης και σωτηρίας.
Γιατί κάθε πρωινό που μας χαρίζεται είναι μια σιωπηλή πρόσκληση του Θεού να αρχίσουμε ξανά.
Και κάθε βράδυ, όταν η ημέρα τελειώνει, ας μπορούμε να πούμε με ειρήνη μέσα στην καρδιά μας: «Κύριε, Σε ευχαριστώ για τη σημερινή ημέρα, για όσα μου έδωσες, για όσα μου δίδαξες, για εκείνους που συνάντησα, για τις χαρές και τις δοκιμασίες μου. Συγχώρησέ με για όσα δεν έζησα όπως ήθελες και αξίωσέ με αύριο να αγαπήσω περισσότερο».
Αυτό είναι το μυστήριο του παρόντος, να μετατρέπεται ο χρόνος σε ευκαιρία αιωνιότητας και η καθημερινή ζωή σε δρόμο προς τον Θεό. Αμήν.