Η Σοφία του Θεού ως νοηματικός

 

Η Σοφία του Θεού ως νοηματικός προσανατολισμός του Ανθρώπου.

 

Στην εποχή της τεχνολογίας και της πληροφορίας, η λειτουργία της ανθρώπινης νόησης μπορεί να παραβληθεί εύστοχα με το παγκοσμίως γνωστό σύστημα καθοδήγησης GPS. Το τελευταίο απαιτεί έναν και μόνο βασικό όρο για να λειτουργήσει: την εισαγωγή του τελικού προορισμού. Από τη στιγμή εκείνη και έπειτα, το σύστημα αναλαμβάνει να οδηγήσει τον χρήστη, παρά τις πιθανές αποκλίσεις ή εναλλακτικές διαδρομές, στον τελικό προορισμό με τον πιο άμεσο και ασφαλή τρόπο. Αυτός ο λειτουργικός παραλληλισμός είναι εξαιρετικά διδακτικός, καθώς φανερώνει μία βαθύτερη θεολογική αλήθεια: η ανθρώπινη διάνοια, προορισμένη από τον Δημιουργό για αναζήτηση και πληρότητα, χρειάζεται καθοδήγηση, και αυτή η καθοδήγηση δεν είναι άλλη από τη Σοφία του Θεού.

 

Η Αγία Γραφή παρουσιάζει την Σοφία όχι ως αφηρημένη έννοια, αλλά ως υπόσταση, είναι ο ίδιος ο Χριστός, ο Υιός και Λόγος του Θεού. «Ὃς ἐγένετο σοφία ἡμῖν ἀπὸ Θεοῦ» (Α΄ Κορ. 1,30). Η Σοφία αυτή δεν είναι απλώς πληροφορία, αλλά φωτισμός της νοεράς λειτουργίας του ανθρώπου, η οποία διαστρέφεται όταν δεν έχει πνευματικό προσανατολισμό.

 

Η νοερά ενέργεια του ανθρώπου, που είναι η φυσική δύναμη του νου προς τον Θεό, επανακατευθύνεται όταν δεχθεί μέσα της τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος. Έτσι ο νους γίνεται οφθαλμός καθαρός, όπως λέγει ο Κύριος: «Εἰ οὖν ὁ ὀφθαλμός σου ἁπλοῦς ᾖ, ὅλον τὸ σῶμά σου φωτεινὸν ἔσται» (Ματθ. 6,22).

 

Ο Πατήρ Σοφρώνιος του Έσσεξ γράφει ότι «η εν Χριστώ διάνοια είναι διάνοια καθαρμένη από τα πάθη και φωτισμένη από το Άγιο Πνεύμα». Ο άνθρωπος που έχει βάλει στόχο τον Θεό, έχει τοποθετήσει τον “προορισμό” στη νοητική του πορεία, από εκεί και πέρα, ακόμα και αν παρέλθει από πτώσεις, αμφιβολίες ή αντιξοότητες, η θεία Σοφία τον επαναφέρει στον δρόμο της σωτηρίας. Πρόκειται για το θεμελιώδες δόγμα της θείας πρόνοιας, δια του οποίου ο Θεός δεν καταργεί την ελευθερία του ανθρώπου, αλλά κατευθύνει την ελευθερία εκείνων που τον ποθούν προς τη θέωση. Η “χώρα των ζώντων”, στην οποία οδηγεί η Σοφία του Θεού, δεν είναι άλλος από τον ίδιο τον Χριστό: «Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή» (Ιω. 14,6).

 

Η Παλαιά Διαθήκη περιγράφει τη χώρα αυτή ως τόπο της ζωής του Θεού: «πιστεύω τοῦ ἰδεῖν τὰ ἀγαθὰ Κυρίου ἐν γῇ ζώντων» (Ψαλμ. 26,13). Η εν Χριστῷ σοφία δεν είναι μόνο γνώση, αλλά οδός, φως και ζωή. Επομένως, η εσωτερική καθοδήγηση του ανθρώπου δεν είναι αυτονόητη, χρειάζεται την εκούσια αποδοχή του Λόγου του Θεού.

 

Ο εγκέφαλος του ανθρώπου, όσο τέλεια και αν είναι δημιουργημένος, παραμένει εργαλείο, το περιεχόμενο που δέχεται καθορίζει και την κατεύθυνση που ακολουθεί. Όταν, λοιπόν, γεμίσει με τη θεία Σοφία, λειτουργεί όχι απλώς γνωστικά, αλλά σωτηριολογικά, οδηγεί στην αλήθεια, στην αγιότητα, στην ένωση με τον Θεό.

 

Όπως έλεγε και ο Άγιος Πορφύριος: «Όταν η ψυχή προσηλώνεται στον Θεό, τότε φωτίζεται ο νους, φωτίζεται ο εγκέφαλος, φωτίζεται και ολόκληρο το σώμα. Ο Χριστός τα φωτίζει όλα».